Login

Laplace · 09-17-2025, 04:29 PM

Toplum olarak sık sık “engelsiz yaşam” vurgusu yapıyoruz. Televizyonlarda, billboardlarda, resmi konuşmalarda engellilere verilen değerden bahsediliyor. Kanunlarımızda engelli hakları detaylıca yer alıyor; çalışma hayatından eğitime, ulaşımdan sosyal yaşama kadar pek çok düzenleme kâğıt üzerinde mevcut. Ancak sokaklara çıktığımızda görünen tablo, maalesef bu söylemlerin çok uzağında.

Rampası Var Ama Kullanılamıyor
Şehirlerde pek çok binanın girişinde rampa göze çarpıyor. Ancak bu rampalar öylesine dik yapılmış ki, tekerlekli sandalye ile çıkmak imkânsız. Birçoğu standartlara uygun değil; göstermelik olarak inşa edilmiş. Kağıt üzerinde “erişilebilir bina” kriteri sağlanmış görünüyor ama gerçekte engelli bireyin bağımsız hareket etmesi mümkün olmuyor.

Toplu Taşıma: Var Ama Yok
Yasalar, toplu taşıma araçlarının engelliler için uygun hale getirilmesini şart koşuyor. Oysa birçok şehirde hâlâ basamaklı otobüsler hizmet veriyor. Engelliler için ayrılan durak zillerinin bozuk olması ya da rampaların çalışmaması çok sık yaşanan bir durum. Evet, otobüsler var ama engelliler için ulaşım özgürlüğü yok.

İstihdam Hakkı Kağıtta Güzel
Kanunlar, devlet ve özel sektör kurumlarının belirli oranlarda engelli personel çalıştırmasını zorunlu kılıyor. Ancak uygulamaya baktığımızda, birçok iş yeri bu kotayı doldurmak için engellileri göstermelik pozisyonlarda çalıştırıyor. Engelli bireyin yeteneklerine uygun görev verilmediğinde, iş hayatında eşitlikten söz etmek mümkün olmuyor.

Eğitimde Görünmeyen Duvarlar
Engelli çocukların okullara erişim hakkı var, hatta özel eğitim desteği de sağlanması gerekiyor. Ancak birçok okulda hâlâ engellilere uygun tuvalet bulunmuyor, sınıflarda özel ekipmanlar yer almıyor. Görme engelli bir öğrenci için braille kitap, işitme engelli için işaret dili tercümanı sağlanmadığında, eğitim hakkı yalnızca kâğıt üzerinde kalıyor.

Kaldırımlar Tuzak Gibi
Engelliler için en büyük sorunlardan biri de şehirlerin altyapısı. Dar kaldırımlar, düzensiz park edilen araçlar, gelişi güzel dikilen direkler ve bozuk zeminler engelli bireyler için günlük yaşamı adeta bir işkenceye çeviriyor. “Kaldırım var” deniyor, ama yürümek değil, savaşmak gerekiyor.

Toplumun Bakış Açısı Asıl Engel
Yasalar ve fiziksel şartlar kadar önemli bir diğer sorun, toplumun engellilere bakış açısıdır. Çoğu zaman merhamet gösterisi altında küçümseyici tavırlar sergileniyor. Engellilerin bağımsız yaşama isteği yok sayılıyor, sürekli yardım edilmesi gereken bireyler gibi görülüyorlar. Oysa asıl ihtiyaçları eşit haklara sahip olmak, özgürce yaşamak ve fırsat eşitliğidir.

Kağıt Üzerinde Var, Sokakta Yok
Sonuç olarak, engelli hakları kanunlarda var ama hayatın içinde yok. Rampalar yapılıyor ama kullanılamıyor. Asansörler var ama çoğu zaman bozuk. Toplu taşıma araçlarında butonlar konuyor ama çalışmıyor. Yani haklar, gösteriş için hayata geçiriliyor; gerçek anlamda uygulanmıyor.

Çözüm Nerede?
Çözüm, yalnızca yasa çıkarmakta değil, uygulamaları denetlemekte ve engelli bireyleri karar süreçlerine dahil etmekte yatıyor. Her şehir planlamasında, her okul ve iş yerinde engelli bireylerin görüşleri alınmalı. Gerçek bir erişilebilirlik için denetimler sıkı yapılmalı ve göstermelik düzenlemeler cezalandırılmalı.

Engelsiz Bir Yaşam İçin Ortak Sorumluluk
Engelliler için adil bir yaşam, sadece onların değil, tüm toplumun sorumluluğudur. Çünkü bugün “engelsiz” olan biri, yarın geçirdiği bir kaza veya yaşlılık nedeniyle aynı engellerle karşılaşabilir. Bu yüzden “engelsiz şehirler” ve “engelsiz yaşam” sadece bir slogan değil, bir zorunluluk olmalıdır.

https://www.engelliyim.net/haberler/enge...a-yok.html